محمد حسن خان اعتماد السلطنه

958

مرآة البلدان ( فارسى )

معمور نموده و به اصابت راى عالم‌آرا ، بلاد و عباد را مرفه و معمور فرموده اين جمله را اقتضا اين است كه در مجلدى خاص جمع و موجب روشنى و بهجت بصر و سمع مطالعه‌كنندگان حال و استقبال نمايد و آن را نازل منزلهء شكر نعماى الهى و اداى حقوق عظيمهء ولى نعمت خود و كل اهالى ممالك محروسه ايران شيد الله تعالى دعايم ملكه و دولته قرار دهد . لهذا شروع به شرح سلطنت سى ساله نموده هر سالى را با بيانى وافى خالى از اطناب ممل و عارى از ايجاز مخل مىنگارد و در ذيل احوال هر سال وقايع و سوانح بزرگى كه در كل روى زمين سانح شده به ترقيم آن تكميل حظ و استيفاى نصيب ناظرين مىنمايد . بعون الله تعالى و حسن توفيقه . شرح سلطنت سىسالهء اعليحضرت اقدس شاهنشاه جم‌جاه روحنا فداه چون شهريار مبرور ماضى انار الله تعالى برهانه شب ششم شوال هزار و دويست و شصت و چهار از قصر محمديهء شميران به ملاء اعلى و رياض قدس درپيوست نوبت خسروى اين خديو يگانه و پادشاه عادل فرزانه آمد . قبل از انتقال شهريار مبرور اسكنه الله تعالى فى دار السرور ذات ملكوتى صفات مقدس - كه ولايت عهد آن حضرت رضوان جايگاه داشتند - در دارالسلطنهء تبريز در انتظام امور مملكت آذربايجان و تكميل موجبات آسايش اهالى و رعاياى آن سامان تجشم مىفرمودند و در زمان اشتداد مرض شهريار فردوس قرار از جانب امنا و وزراى دولت و حضرت عرايض و چاپار پىدرپى روانهء تبريز مىشد و بعد از وقوع غايلهء هايلهء شهريار ماضى طاب الله ثراه نيز مسرعى از طرف نواب مهد عليا طيب الله تربته اعلام را به آذربايجان شتافت . نواب مهد عليا دخترزادهء خاقان مغفور فتحعلى شاه و فرزند امير محمد قاسم خان بن سليمان خان قاجار قوانلو والدهء اعليحضرت شاهنشاه جم‌جاه روحنا فداه بودند و نواب معظم اليها به نظم شهر و توابع دارالخلافه و تمهيد مقدمات جلوس ابدمانوس پادشاهى دام ملكه راى و تدبير صايبه فرموده نواب و الا شاهزاده عليقلى